CẬP NHẬT TÌNH HÌNH CHIẾN TRANH MỸ - IRAN (TUẦN 3 TỪ 16/03 - 22/03)

16/03
1. Tổng thống Trump tiếp tục kêu gọi các quốc gia phụ thuộc dầu Trung Đông tham gia liên minh quốc tế bảo vệ eo Hormuz. Ông cho rằng các nước hưởng lợi từ tuyến hàng hải chiến lược phải chia sẻ trách nhiệm an ninh. Washington cũng cảnh báo NATO sẽ đối mặt tương lai khó khăn nếu đồng minh không hỗ trợ Mỹ trong giai đoạn khủng hoảng.

2. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran chưa từng đề nghị ngừng bắn và sẽ tiếp tục kháng cự lâu dài trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Ông khẳng định Iran đủ sức tự vệ trong thời gian dài, đồng thời bác bỏ thông tin về kênh liên lạc mới với Washington khi chiến dịch quân sự vẫn tiếp diễn trên lãnh thổ Iran.

3. Tình hình an ninh Vùng Vịnh tiếp tục căng thẳng khi một cuộc tấn công bằng drone gây cháy khu vực bồn nhiên liệu gần sân bay quốc tế Dubai. Sân bay phải tạm dừng hoạt động trong thời gian ngắn. Vụ việc làm gián đoạn mạnh các chuyến bay khu vực, buộc nhiều hãng hàng không đổi tuyến hoặc hủy chuyến.

4. Iran khẳng định eo Hormuz không đóng hoàn toàn mà chỉ hạn chế tàu của Mỹ và Israel. Theo Tehran, các tàu thuộc quốc gia trung lập vẫn có thể đi qua nếu phối hợp với lực lượng hải quân Iran. Tuyên bố này được xem là thông điệp răn đe chiến lược nhưng vẫn nhằm tránh phong tỏa toàn diện tuyến vận tải dầu quan trọng.

5. Tại Iraq, an ninh tiếp tục xấu đi khi một drone đâm vào khách sạn trong Vùng Xanh Baghdad và hai rocket được bắn về phía khu vực Đại sứ quán Mỹ. Không có thương vong nhưng sự kiện cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng sang các mặt trận khác trong khu vực Trung Đông.

6. Các đồng minh phương Tây phản ứng thận trọng trước đề nghị của Washington. Đức, Tây Ban Nha và Italy loại trừ khả năng tham gia sứ mệnh quân sự tại Vùng Vịnh. Anh cho biết sẽ phối hợp bảo vệ tự do hàng hải nhưng không muốn bị kéo vào chiến tranh trực tiếp với Iran.

7. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng chưa cam kết tham gia hộ tống tàu ở eo Hormuz. Tokyo và Seoul cho biết cần xem xét kỹ khung pháp lý và trao đổi thêm với Washington trước khi đưa ra quyết định. Việc triển khai lực lượng ra nước ngoài của Hàn Quốc còn phải được quốc hội phê chuẩn.

8. Các quốc gia Arab vùng Vịnh tỏ ra dè dặt trước nguy cơ leo thang. Sáu nước GCC mới chỉ họp trực tuyến và chưa đạt lập trường chung. UAE nhấn mạnh cần kiềm chế, trong khi Saudi Arabia được cho là sẽ phản ứng mạnh nếu các cơ sở dầu khí hoặc hạ tầng thiết yếu bị tấn công.

9. Giá dầu thế giới vẫn duy trì ở mức cao do rủi ro nguồn cung. Brent dao động quanh 100–104 USD mỗi thùng, WTI gần 93–100 USD. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết các nước thành viên có thể tiếp tục xả dự trữ dầu để ổn định thị trường nếu khủng hoảng Hormuz kéo dài.

10. Căng thẳng Trung Đông tiếp tục gây áp lực lên kinh tế toàn cầu. Giá năng lượng tăng khiến thị trường tài chính điều chỉnh kỳ vọng lãi suất, trong khi chi phí vận tải và hàng không tăng mạnh. Nhà Trắng cho rằng việc gây sức ép với Iran có thể giúp giảm “phần bù rủi ro” năng lượng trong dài hạn.

17/03

1. Tổng thống Trump chỉ trích các đồng minh NATO vì từ chối hỗ trợ bảo vệ eo Hormuz, gọi đây là sai lầm ngu ngốc. Ông Trump khẳng định Mỹ không cần sự giúp đỡ từ châu Âu và có thể tự đảm nhận nhiệm vụ quân sự. TT Trump bày tỏ thất vọng với Anh, Pháp, nhấn mạnh Washington sẽ duy trì sức ép tối đa.

2. Iran xác nhận lãnh đạo an ninh Ali Larijani tử trận sau đòn không kích của Israel. Tehran coi đây là hành động khủng bố và tuyên bố sẽ đáp trả khốc liệt. Các quan chức nhấn mạnh cái chết của Larijani không làm suy yếu quyết tâm quốc gia, đồng thời tiếp tục các cuộc tấn công tên lửa vào mục tiêu Israel và căn cứ Mỹ.

3. Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei bác bỏ mọi đề nghị ngừng bắn với Mỹ và Israel. Ông khẳng định chưa phải lúc đàm phán cho đến khi đối phương chấp nhận thất bại và bồi thường thiệt hại. Tehran duy trì lập trường cứng rắn, cảnh báo nhượng bộ lúc này sẽ chỉ làm gia tăng áp lực quân sự và chính trị.

4. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran không thấy lý do để đối thoại với Washington. Ông bác bỏ tuyên bố Iran muốn thỏa thuận, nhấn mạnh chỉ khi Mỹ và Israel rút quân hoàn toàn thì mới xem xét giải pháp ngoại giao. Điều này cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn trong ngắn hạn.

5. Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ Joe Kent từ chức để phản đối cuộc chiến với Iran. Ông cho rằng Tehran không phải mối đe dọa trực tiếp và cáo buộc Washington hành động dưới áp lực bên ngoài. Tổng thống Trump phản bác, gọi ông Kent yếu kém về an ninh và hoan nghênh quyết định rời chức.

6. Quân đội Mỹ sử dụng bom xuyên phá 5.000 pound tấn công các trận địa tên lửa của Iran dọc eo Hormuz. Lầu Năm Góc xác nhận đây là các vị trí chứa tên lửa chống hạm đe dọa hàng hải quốc tế. Chiến dịch nhằm làm suy yếu khả năng phong tỏa tuyến vận tải chiến lược của Tehran trong khu vực.

7. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Nga (Rosatom) lên án vụ tấn công gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr ngày 17/3. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chiến sự lan tới các cơ sở hạ tầng nhạy cảm. Các tổ chức tài chính đồng thời nâng dự báo lạm phát toàn cầu do tác động từ giá năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng.

8. Saudi Arabia và UAE đẩy mạnh các tuyến vận chuyển dầu thay thế để tránh Hormuz. Riyadh tăng sử dụng đường ống ra Biển Đỏ, còn UAE mở rộng tuyến Habshan-Fujairah. Động thái này cho thấy khu vực đang chuẩn bị cho kịch bản khủng hoảng kéo dài và nguy cơ gián đoạn hàng hải tiếp tục hiện hữu.

9. Tại Iraq, rocket và drone liên tục nhắm vào Đại sứ quán Mỹ và các cơ sở gần sân bay Baghdad. Hệ thống C-RAM được kích hoạt để đánh chặn. Diễn biến này cho thấy các lợi ích và hiện diện của Mỹ tại Iraq vẫn là mục tiêu rủi ro cao trong bối cảnh căng thẳng leo thang.

10. Liên minh châu Âu ưu tiên giải pháp ngoại giao, từ chối mở rộng sứ mệnh hải quân tại eo Hormuz. Cao Ủy EU Phụ trách Đối ngoại bà Kaja Kallas kêu gọi kiềm chế để tránh khủng hoảng năng lượng và lương thực. Ba Lan và Hy Lạp cũng tuyên bố không triển khai lực lượng quân sự, phản ánh xu hướng tránh can dự trực tiếp của châu Âu.

18/03

1. Liên quân Mỹ-Israel không kích hủy diệt mỏ khí South Pars. Israel phối hợp cùng Mỹ tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào South Pars, cơ sở khí đốt lớn nhất thế giới của Iran, gây thiệt hại nghiêm trọng và buộc Tehran cắt khí sang Iraq; Iran gọi đây là tội ác chiến tranh và tuyên bố sẽ trả đũa vào các cơ sở năng lượng của Mỹ và đồng minh Vùng Vịnh.

2. Iran leo thang tấn công trung tâm khí đốt Ras Laffan của Qatar. Iran phóng tên lửa trúng trung tâm Ras Laffan tại Qatar và tiếp tục nhắm vào Saudi Arabia, Doha xác nhận thiệt hại đáng kể tại cơ sở LNG chiến lược, cho thấy Tehran đã chuyển từ cảnh báo sang hành động trực tiếp nhằm vào các quốc gia bị coi là hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ-Israel.

3. Giá dầu tăng mạnh, Dow Jones lao dốc sâu. Giá dầu Brent đóng cửa ở mức 111 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung, trong khi chỉ số Dow Jones mất 768 điểm, phản ánh tâm lý hoảng loạn của thị trường; giá xăng Mỹ tiếp tục tăng, gây áp lực lớn lên lạm phát và buộc chính quyền phải cân nhắc các biện pháp ổn định khẩn cấp.

4. Saudi Arabia đánh chặn tên lửa nhắm vào Riyadh. Saudi Arabia phá hủy bốn tên lửa đạn đạo hướng về Riyadh ngay trước hội nghị ngoại trưởng Hồi giáo, không có thương vong nhưng căng thẳng leo thang mạnh, Riyadh đang phối hợp với nhiều quốc gia đồng minh nhằm xây dựng cơ chế phòng thủ chung trước nguy cơ chiến sự lan rộng.

5. Châu Âu từ chối tham gia liên minh quân sự của Mỹ. Đức và Pháp tuyên bố xung đột Iran không phải chiến tranh của họ và từ chối triển khai lực lượng theo đề nghị của Washington, EU bác bỏ hộ tống quân sự tại eo Hormuz, trong khi Pháp thúc đẩy sáng kiến hộ tống tàu thương mại dân sự với các đối tác Á-Phi nhằm giảm leo thang.

6. Tình báo Mỹ xác nhận chính quyền Iran chưa sụp đổ. Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ nhận định bộ máy lãnh đạo Iran vẫn hoạt động dù chịu tổn thất đáng kể, Washington lo ngại Tehran vẫn đủ năng lực tái tổ chức lực lượng và tiếp tục sử dụng các nhóm ủy nhiệm để gây sức ép, kéo dài xung đột trong khu vực.

7. Israel loại bỏ lãnh đạo cấp cao Iran: Israel tuyên bố đã tiêu diệt Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib trong một cuộc không kích, phía Iran xác nhận mất nhiều lãnh đạo cấp cao, bao gồm Ali Larijani, cho thấy chiến lược chuyển sang tấn công trực tiếp tầng lãnh đạo nhằm làm suy yếu năng lực điều hành của Tehran.

8. IAEA mất kiểm soát cơ sở hạt nhân Isfahan: IAEA không thể tiếp cận cơ sở làm giàu uranium tại Isfahan sau các đợt không kích, Tổng giám đốc Rafael Grossi cảnh báo rủi ro giám sát hạt nhân bị gián đoạn, trong khi Nga cảnh báo các cuộc tấn công gần nhà máy điện Bushehr có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

9. Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad bị tấn công bằng drone: Khu vực Đại sứ quán Mỹ tại Iraq bị tấn công bằng rocket và drone gây nhiều vụ nổ lớn, nhóm Kataib Hezbollah tuyên bố tạm dừng tấn công có điều kiện, cho thấy các lực lượng ủy nhiệm vẫn duy trì áp lực quân sự và đe dọa trực tiếp các cơ sở ngoại giao Mỹ.

10. Kinh tế Iran tê liệt, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy: Hoạt động kinh tế tại Tehran đình trệ khi các khu chợ lớn đóng cửa do lạm phát và thiếu hàng hóa, việc gián đoạn tại eo Hormuz ảnh hưởng khoảng 20% nguồn cung dầu và LNG toàn cầu, khiến chi phí vận tải và hàng không tăng mạnh, lan rộng tác động kinh tế quốc tế.

19/03
1. Tổng thống Trump yêu cầu Israel dừng oanh tạc mỏ khí đốt lớn nhất thế giới South Pars của Iran sau khi Tehran trả đũa vào hạ tầng năng lượng Vùng Vịnh. Ông Trump khẳng định Mỹ không biết trước kế hoạch của Israel và cảnh báo sẽ phá hủy hoàn toàn mỏ này nếu Iran tiếp tục đánh vào cơ sở LNG tại Qatar. Washington lo ngại cú sốc giá năng lượng đang vượt khỏi kiểm soát.

2. Tehran khẳng định các cuộc tấn công vào cơ sở Vùng Vịnh là phản ứng tự vệ chính đáng sau vụ tấn công của Israel vào mỏ khí đốt lớn nhất thế giới của Iran ở South Pars. Người phát ngôn quân đội Ebrahim Zolfaqari cảnh báo Iran đã bước vào giai đoạn mới, sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng của Mỹ và đồng minh cho đến khi bị hủy diệt hoàn toàn. Tehran đồng thời bác bỏ cáo buộc tấn công dân thường.

3. Tập đoàn QatarEnergy báo cáo các đợt tập kích của Iran làm mất 17% công suất xuất khẩu LNG, tương đương 12,8 triệu tấn mỗi năm. Thiệt hại tại nhà máy Ras Laffan dự kiến cần từ ba đến năm năm để khắc phục, gây rủi ro đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng cho châu Âu và châu Á. Doha lên án đây là hành động leo thang nguy hiểm.

4. Giá dầu Brent vượt ngưỡng 111 USD mỗi thùng sau đó quay nhanh về ngưỡng 103 USD, còn giá khi giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt 35% trong ngày 19 tháng 3. Thị trường lo ngại kịch bản tồi tệ nhất khi các hợp đồng dài hạn cho Ý, Bỉ và Hàn Quốc có nguy cơ bị hủy bỏ. Giới phân tích cảnh báo áp lực lạm phát toàn cầu sẽ gia tăng mạnh mẽ nếu xung đột kéo dài.

5. Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản ra tuyên bố chung sẵn sàng tham gia các nỗ lực bảo đảm lưu thông an toàn qua eo Hormuz. Nhóm này lên án việc Iran phong tỏa thực tế tuyến đường chiến lược và tấn công tàu dân sự. Tổng thống Trump tiếp tục hối thúc Nhật Bản gửi tàu quét mìn và tàu hộ tống để chia sẻ gánh nặng.

6..Nhằm xoa dịu dư luận, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ không có kế hoạch cử thêm quân bộ binh hoặc triển khai lực lượng mặt đất vào lãnh thổ Iran. Ông Trump nhấn mạnh chiến dịch quân sự tập trung vào không kích và sức ép để làm suy yếu khả năng tên lửa, hải quân của Tehran. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc hiện đề xuất ngân sách bổ sung hơn 200 tỷ USD cho cuộc chiến Iran và các chi tiêu bổ sung quốc phòng khác.

7. Hệ thống Patriot do lực lượng Hy Lạp vận hành tại Saudi Arabia đã bắn hạ hai tên lửa đạn đạo Iran nhắm vào các cơ sở lọc dầu ngày 19 tháng 3. Riyadh cảnh báo sự kiên nhẫn của các quốc gia Vùng Vịnh có giới hạn và khẳng định có đủ năng lực quân sự để đáp trả. Đây là lần đầu tiên quân nhân Hy Lạp trực tiếp tham chiến tạiSaudi Arabia.

 
8. Giám đốc Tình báo Tulsi Gabbard cho biết Mỹ tập trung phá hủy năng lực tên lửa và hải quân Iran, trong khi Israel ưu tiên vô hiệu hóa giới lãnh đạo Tehran. Sự mâu thuẫn thông tin về việc phối hợp tấn công mỏ South Pars cho thấy hai đồng minh đang có những tính toán riêng. Thủ tướng Netanyahu khẳng định Iran đã mất khả năng làm giàu uranium.

9. Ngân hàng Trung ương châu Âu nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 2,6% do tác động từ chiến tranh Iran. Chỉ số chứng khoán STOXX 600 giảm mạnh 2,4% xuống mức thấp nhất từ cuối năm ngoái. Các nhà lãnh đạo EU kêu gọi ngừng tấn công vào hạ tầng thiết yếu như điện nước, đồng thời cảnh báo gián đoạn dầu khí sẽ kéo lùi tăng trưởng.

10. Tướng Dan Caine, Tổng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, xác nhận trực thăng AH-64 đã oanh tạc các nhóm dân quân thân Tehran tại Iraq để bảo vệ lợi ích Mỹ. Diễn biến này mở rộng lớp đối đầu gián tiếp ngoài lãnh thổ Iran, trong khi UAE thông báo triệt phá mạng lưới tài trợ khủng bố của Hezbollah. Xung đột lan rộng buộc các nước châu Á tìm nguồn cung năng lượng thay thế.

20/03
1. TT Trump công bố 5 mục tiêu chiến lược tại Iran. TT Trump tuyên bố Hoa Kỳ đã gần đạt được các mục tiêu quân sự cốt lõi: xóa sổ năng lực tên lửa, phá hủy nền tảng công nghiệp quốc phòng, và tiêu diệt hoàn toàn hải quân, không quân Iran. Ông Trump khẳng định sẽ ngăn chặn vĩnh viễn năng lượng hạt nhân của Tehran và duy trì vị thế sẵn sàng bảo vệ tối đa các đồng minh chiến lược tại vùng Vịnh.

2. Mỹ tăng cường lực lượng bảo vệ eo biển Hormuz. Lầu Năm Góc đang triển khai thêm 3 tàu đổ bộ cùng 2.500 lính thủy đánh bộ đến Trung Đông để đảm bảo an toàn hàng hải. TT Trump nhấn mạnh các quốc gia sử dụng eo biển Hormuz phải tự chịu trách nhiệm bảo vệ tuyến đường này vì Mỹ không sử dụng nó. Tuy nhiên, Washington sẽ hỗ trợ nếu mối đe dọa từ phía Iran vẫn tiếp diễn.

3. Israel tuyên bố vô hiệu hóa năng lực hạt nhân của Iran
Thủ tướng Netanyahu khẳng định các đợt không kích liên tục vào Tehran đã khiến Iran không còn khả năng làm giàu uranium hay sản xuất tên lửa đạn đạo. Dù còi báo động vẫn vang lên tại miền Bắc Israel do các đợt pháo kích trả đũa, phía Israel tin rằng nền tảng quân sự đối phương đã bị suy yếu đến mức không thể phục hồi trong ngắn hạn.

4. Iran tuyên bố bước vào giai đoạn chiến tranh mới. Tehran khẳng định cuộc chiến đã chuyển sang giai đoạn mới và đe dọa sẽ nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng của Mỹ cùng các đồng minh nếu lãnh thổ Iran tiếp tục bị không kích. Iran bác bỏ mọi khả năng đàm phán trong bối cảnh hiện tại, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tấn công trả đũa vào vùng Vịnh là biện pháp bảo vệ chủ quyền.

5. Saudi Arabia báo động sau vụ cháy nhà máy lọc dầu. Sau khi các nhà máy lọc dầu tại Riyadh bị trúng tên lửa Iran gây thiệt hại lớn, chính phủ Saudi Arabia tuyên bố niềm tin vào các nỗ lực kiềm chế đã chấm dứt. Riyadh cảnh báo sẽ thực hiện các hành động quân sự trực tiếp để bảo vệ lãnh thổ và cơ sở hạ tầng năng lượng, đánh dấu sự chuyển dịch sang trạng thái sẵn sàng tham chiến.

6. Qatar trục xuất nhân viên ngoại giao quân sự của Iran. Chính phủ Qatar đã trục xuất các attaché quân sự và an ninh Iran khỏi đại sứ quán tại Doha sau vụ tấn công vào trung tâm LNG Ras Laffan. Doha lên án đây là hành động vi phạm chủ quyền nghiêm trọng và kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp khẩn cấp để ngăn chặn leo thang xung đột, bảo vệ ổn định khu vực và dòng năng lượng.

7. Liên minh quốc tế lên án Iran tấn công tàu thương mại. Nhóm các nước bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Canada đã ra tuyên bố chung lên án các đòn đánh của Iran vào hạ tầng dân sự. Liên minh này khẳng định sẵn sàng tham gia các nỗ lực quân sự phù hợp để đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, thể hiện lập trường cứng rắn hơn đối với các hành vi gây phong tỏa.

8. NATO rút toàn bộ quân đội khỏi Iraq về Ý. Trước rủi ro an ninh tăng cao khi chiến tranh Iran lan rộng, NATO đã quyết định rút toàn bộ nhân viên phái bộ cố vấn khỏi Iraq và chuyển trụ sở về Naples, Ý. Quyết định này phản ánh sự lo ngại về một cuộc xung đột toàn diện tại Trung Đông, nơi các lực lượng hỗ trợ quốc tế không còn được đảm bảo an toàn trước các đợt tấn công.

9. Đức nới lỏng xuất khẩu vũ khí sang vùng Vịnh. Chính phủ Đức vừa quyết định nới lỏng các hạn chế xuất khẩu vũ khí để đẩy nhanh việc cung cấp thiết bị phòng không và hải quân cho các nước vùng Vịnh. Berlin nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran đã tạo ra nhu cầu bảo vệ khẩn cấp, đồng thời khẳng định châu Âu sẽ hỗ trợ năng lực tự vệ cho đồng minh dù vẫn tránh tham chiến trực tiếp.

10. Thị trường tài chính chao đảo, Dow Jones mất 445 điểm. Chỉ số công nghiệp Dow Jones đã bốc hơi 445 điểm trong phiên giao dịch do lo ngại chiến tranh kéo dài, lạm phát phi mã và tăng trưởng kinh tế thấp. Các nhà đầu tư đang bán tháo tài sản rủi ro khi giá dầu leo thang và triển vọng kinh tế toàn cầu bị các tổ chức tài chính quốc tế điều chỉnh theo hướng tiêu cực đáng kể.

21/03
1. Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đang tiến gần mục tiêu chiến lược và có thể giảm dần chiến dịch quân sự, nhưng đồng thời yêu cầu các nước khác gánh trách nhiệm bảo vệ eo Hormuz. Washington vẫn tăng cường lực lượng tại khu vực, phản ánh cách tiếp cận vừa gây sức ép quân sự vừa điều chỉnh chiến lược nhằm duy trì ưu thế trong đàm phán.

2. Iran phóng tên lửa tầm xa về phía căn cứ của Anh và Mỹ ở Diego Garcia. Điều này cho thấy năng lực răn đe của Iran vượt ra ngoài khu vực Trung Đông, có thể nhắm tới hầu hết các thủ đô của châu Âu. Dù không gây thiệt hại, Tehran coi đây là thông điệp chiến lược nhằm mở rộng không gian xung đột và buộc Mỹ phải phân tán nguồn lực, thay đổi tính toán quân sự của Washington trong giai đoạn tiếp theo.

3. Mỹ và Israel tiếp tục tấn công cơ sở chiến lược của Iran tại Natanz, bao gồm hạ tầng hạt nhân và quân sự. Tehran coi đây là hành động xâm phạm chủ quyền và tuyên bố sẽ đáp trả tương xứng. Chuỗi hành động qua lại cho thấy xung đột đã vượt ngưỡng răn đe và chuyển sang giai đoạn đối đầu trực tiếp có kiểm soát.

4. Iran tấn công tên lửa vào các khu vực gần cơ sở hạt nhân Dimona của Israel, khiến trên 100 người bị thương. Tehran khẳng định mục tiêu là cơ sở quân sự, trong khi Israel thừa nhận hệ thống phòng không gặp khó khăn. Diễn biến này làm gia tăng rủi ro leo thang khi các mục tiêu nhạy cảm chiến lược bị đưa vào vòng tấn công.

5. Tổng thống Iran Pezeshkian tuyên bố điều kiện tiên quyết để chấm dứt chiến tranh là Mỹ và Israel phải dừng ngay các hành động quân sự. Lập trường này phản ánh chiến lược kết hợp giữa phản ứng quân sự và gây sức ép ngoại giao, nhằm buộc đối phương chấp nhận một khuôn khổ đàm phán mới có lợi hơn cho Tehran.

6. Trong cuộc điện đàm giữa Tổng thống Iran và Thủ tướng Ấn Độ, Iran đề xuất xây dựng cơ chế an ninh cho khu vực Tây Á, không có sự can thiệp của bên ngoài. Đây là bước đi nhằm tái định hình trật tự an ninh Trung Đông hậu xung đột, đồng thời giảm vai trò của Mỹ và phương Tây trong cấu trúc an ninh khu vực trong dài hạn.

Trong khi đó, Nga thể hiện lập trường ủng hộ Iran ở cấp độ chính trị, nhấn mạnh quan hệ đối tác chiến lược với Tehran. Điều này làm nổi bật sự phân cực giữa các cường quốc, khi xung đột Trung Đông tiếp tục trở thành điểm giao thoa của cạnh tranh địa chính trị toàn cầu.

7. Washington triển khai thêm tàu chiến và lực lượng thủy quân lục chiến tới Trung Đông, dù tuyên bố có thể giảm cường độ chiến dịch. Động thái này cho thấy Mỹ vẫn chuẩn bị cho kịch bản xung đột kéo dài, đồng thời củng cố vị thế quân sự nhằm duy trì đòn bẩy chiến lược trước Iran và các đối thủ khu vực.

8. Các nước châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, bắt đầu cân nhắc nối lại nhập khẩu dầu Iran sau khi Mỹ nới lỏng trừng phạt. Khối lượng lớn dầu tồn trên biển trở thành nguồn cung quan trọng, góp phần giảm căng thẳng thị trường năng lượng nhưng đồng thời làm phức tạp hơn cấu trúc chính sách đối với Iran.

9. Saudi Arabia trục xuất các nhà ngoại giao Iran và cảnh báo quyền đáp trả quân sự. Động thái này cho thấy quan hệ giữa hai bên nhanh chóng xấu đi sau các đòn tấn công qua lại, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng từ Iran sang toàn bộ khu vực Vùng Vịnh.

10. Giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh khi khoảng 20% lưu lượng dầu và khí qua eo Hormuz bị gián đoạn, trong bối cảnh các cuộc tấn công đã làm hư hại hạ tầng tại Iran, Saudi Arabia và Bahrain, trong đó nhà máy Sitra phải tuyên bố bất khả kháng. Diễn biến này làm gia tăng rủi ro nguồn cung kéo dài, buộc nhiều nước điều chỉnh chính sách năng lượng và dự báo lạm phát tăng.

22/03
1. Mỹ tăng cường triển khai tàu chiến, thủy quân lục chiến và hệ thống phòng thủ tại Trung Đông trước hạn chót 48 giờ. Động thái này cho thấy Washington vừa gây áp lực tối đa vừa chuẩn bị kịch bản quân sự toàn diện nếu Iran không thay đổi lập trường về Hormuz.

2. Sau "Tối hậu thư" 48h của Mỹ, Iran đáp trả cứng rắn, tuyên bố Hormuz vẫn mở nhưng không dành cho các nước “thù địch”. Lập trường này vừa giữ kênh thương mại tối thiểu, vừa duy trì đòn bẩy chiến lược, cho thấy Tehran chọn cách kiểm soát chọn lọc thay vì đóng hoàn toàn ngay lập tức, nhằm tránh bị cô lập quốc tế.

3. Lực lượng Vệ binh Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo nếu Mỹ tấn công lưới điện Iran, Tehran sẽ đánh vào toàn bộ hạ tầng năng lượng, IT và khử mặn của Mỹ và đồng minh tại Vùng Vịnh. Đe dọa này mở rộng xung đột sang lĩnh vực dân sinh, làm tăng nguy cơ khủng hoảng nhân đạo diện rộng trong khu vực.

4. Iran phóng tên lửa và drone vào các căn cứ Mỹ tại UAE và Kuwait, nhắm vào kho nhiên liệu và nhà chứa máy bay. Dù phần lớn bị đánh chặn, hành động này đánh dấu việc chiến sự lan rộng khỏi Iran-Israel, kéo các nước Vùng Vịnh trực tiếp vào vòng xoáy xung đột.

5. Chênh lệch giữa giá Brent và dầu Mỹ WTI nới rộng, cho thấy thị trường đánh giá tính rủi ro nguồn cung ngoài Mỹ cao hơn. Điều này phản ánh lợi thế của Mỹ như một nhà xuất khẩu năng lượng, trong khi các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu chịu tác động mạnh hơn từ khủng hoảng.

6. Thị trường chứng khoán châu Á và châu Âu giảm mạnh khi nhà đầu tư lo ngại cú sốc năng lượng kéo dài. Các chỉ số lớn tại Nhật và Hàn Quốc đồng loạt lao dốc, giảm hơn 5%, phản ánh tâm lý chuyển sang phòng thủ và kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu sẽ suy yếu trong bối cảnh giá dầu leo thang.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao nhất nhiều tháng, cho thấy kỳ vọng lãi suất duy trì cao hơn. Nhà đầu tư điều chỉnh chiến lược khi lạm phát có nguy cơ quay trở lại do chi phí năng lượng và vận tải tăng mạnh.

7. Đồng USD tăng giá trong khi vàng giảm, phản ánh dòng tiền tìm đến tài sản thanh khoản cao. Sự dịch chuyển này cho thấy thị trường ưu tiên tính linh hoạt tài chính hơn là tài sản trú ẩn truyền thống trong bối cảnh biến động địa chính trị phức tạp.

8. Saudi Arabia tăng cường tuần tra và phối hợp với Mỹ bảo vệ Hormuz, đồng thời lên án các cuộc tấn công của Iran. Động thái này cho thấy sự hình thành nhanh chóng của một liên minh phòng thủ khu vực nhằm đối phó trực tiếp với Tehran.

9. Châu Âu, đặc biệt Đức và Pháp, lên án Iran nhưng vẫn thận trọng về can dự quân sự. EU tập trung vào bảo vệ tuyến hàng hải và trừng phạt kinh tế, phản ánh khoảng cách trong cách tiếp cận giữa Mỹ và các đồng minh phương Tây.

10. Trung Quốc kêu gọi kiềm chế và thúc đẩy đối thoại, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của ổn định tuyến thương mại. Bắc Kinh duy trì lập trường trung lập, tận dụng cơ hội ngoại giao để gia tăng ảnh hưởng trong bối cảnh Mỹ tập trung vào quân sự.
Trong khi đó, Liên Hợp Quốc cảnh báo nguy cơ leo thang vượt kiểm soát, kêu gọi tất cả các bên tuân thủ Hiến chương. Tuy nhiên, nỗ lực ngoại giao của LHQ gặp hạn chế khi cả Mỹ và Iran đều coi Hormuz và hạ tầng năng lượng là lợi ích chiến lược không thể nhượng bộ.

Nội dung được phân tích bởi đội ngũ GDHH247 (vui lòng copy nhớ ghi nguồn):
Mr. Long – Chuyên gia Phân tích Vĩ mô & Chiến lược Hàng hóa.
Zalo/Call: 0921.996.911
Nhóm Zalo tư vấn của đội ngũ GDHH247: https://zalo.me/g/ljowni188