CẬP NHẬT TÌNH HÌNH CHIẾN TRANH MỸ - IRAN (TUẦN 2 TỪ 09/03 - 15/03)

Timeline Chi tiết

Ngày 9/3 (Ngày thứ 9): Triều đại mới 

• Mojtaba Khamenei chính thức được chỉ định là Lãnh đạo tối cao mới của Iran sau khi cha ông tử nạn.
• Israel bắt đầu giai đoạn tấn công vào hạ tầng năng lượng; Tehran hứng chịu trận "mưa đen" do tro bụi từ các kho dầu bị cháy.
• Xung đột lan ra vùng Vịnh: Các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào những quốc gia vùng Vịnh thân Mỹ vẫn tiếp diễn, bất chấp việc Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã lên tiếng xin lỗi về các vụ tấn công trước đó nhắm vào những vương quốc giàu dầu mỏ này và ra tín hiệu rằng chúng sẽ chấm dứt. 
• Thái độ của Tổng thống Trump: ông Trump tuyên bố việc bổ nhiệm Mojtaba Khamenei là "không thể chấp nhận được" và cho rằng vị này "sẽ không tồn tại lâu" nếu không có sự ủng hộ của ông. Ông gọi việc giá xăng tăng vọt hiện nay chỉ là một "lỗi nhỏ" và ông cũng tự tin khẳng định với tờ Axios rằng cuộc chiến sẽ sớm kết thúc: "Bất cứ khi nào tôi muốn nó kết thúc, nó sẽ kết thúc."
• Tác động kinh tế: Giá gas và xăng tăng mạnh không phải do thiếu hụt dầu toàn cầu mà do tắc nghẽn vận chuyển tại eo biển Hormuz. Nhiều hãng hàng không tại Trung Đông vẫn đang đình chỉ hoặc hạn chế các chuyến bay, hàng ngàn người đã phải sơ tán bằng các chuyến bay cứu trợ.

Ngày 10/3 (Ngày thứ 10): Cú sốc dầu mỏ 100 USD

• Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các cơ quan quyền lực quan trọng của Iran đã nhanh chóng thề trung thành với Mojtaba Khamenei. Tổng thống Putin đã gửi thư chúc mừng và khẳng định sự ủng hộ của Moscow đối với nhà lãnh đạo mới.
• Kamal Kharazi (Cố vấn đối ngoại của Lãnh đạo tối cao) khẳng định Iran đã sẵn sàng cho một cuộc chiến lâu dài với Mỹ, loại trừ khả năng đàm phán khi vẫn đang bị tấn công.
• Chiến sự lan rộng: Bahrain: Bị tấn công bởi drone khiến 32 người bị thương; một kho dầu lớn tại khu công nghiệp Riffa bốc cháy dữ dội khiến công ty dầu khí quốc gia phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng. Thổ Nhĩ Kỳ: Lực lượng phòng không NATO đã bắn hạ một tên lửa đạn đạo của Iran khi nó bay vào không phận nước này.
• Giá dầu thô toàn cầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên sau 4 năm. Giá xăng tại Mỹ: Tăng thêm khoảng 17% (50 cent) kể từ đầu cuộc chiến
• Thái độ của Tổng thống Trump: Khẳng định Mỹ sẽ là bên đưa ra quyết định cuối cùng về việc khi nào cuộc chiến dừng lại, dù có thảo luận với Thủ tướng Israel Netanyahu.

Ngày 11/3 (Ngày thứ 11): Phong tỏa Eo biển Hormuz

• Iran bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới, làm tê liệt 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
• Chiến sự leo thang dữ dội: Mặt trận Lebanon: Israel tiếp tục các cuộc không kích "có mục tiêu" vào miền Nam Lebanon và đang cân nhắc đưa quân tiến sâu hơn vào lãnh thổ nước này. Một nhà máy lọc dầu lớn tại UAE bốc cháy. Các nhóm dân quân thân Iran tại Iraq cũng thừa nhận đã dùng drone tấn công căn cứ Mỹ và lãnh sự quán UAE tại Kurdistan.
• Chính quyền Trump đưa ra thông điệp mâu thuẫn: Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố Mỹ sẽ đánh cho đến khi "kẻ thù bị đánh bại hoàn toàn", dù ông Trump trước đó nói chiến tranh sẽ kết thúc "rất sớm". Quân đội Mỹ đang cân nhắc các phương án hộ tống tàu chở dầu, trong khi Iran thách thức Hải quân Mỹ "hãy thử đến gần xem".

Ngày 12/3 (Ngày thứ 12): Đòn đánh phối hợp và Vai trò của Nga

• Iran và Hezbollah thực hiện chiến dịch chung, đánh trúng 50 mục tiêu tại Israel trong 5 giờ.
• Tình báo xác nhận Nga đang hỗ trợ kỹ thuật cho Iran về chiến thuật drone. 
• Có tin đồn Tân Lãnh đạo Mojtaba bị thương (gãy chân) sau không kích.
• Iran thừa nhận đã tấn công 3 tàu treo cờ Nhật Bản, Thái Lan và Quần đảo Marshall khi đi qua eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ tuyên bố đã tiêu diệt 16 tàu rải thủy lôi của Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump lại gây bất ngờ khi tuyên bố ông không tin Iran đã rải thủy lôi thành công. Khối G7 đang thảo luận về việc thiết lập các đội tàu hộ tống
• Tuyên bố của ông Trump: Tại Kentucky, Trump bất ngờ tuyên bố "chúng ta đã thắng" ở Iran, mâu thuẫn trực tiếp với phát ngôn trước đó rằng "chúng ta vẫn chưa kết thúc".
• Nhà Trắng đưa ra tầm nhìn về một sự "đầu hàng vô điều kiện" của Iran, bao gồm việc dỡ bỏ hoàn toàn kho tên lửa đạn đạo và tham vọng hạt nhân.

Ngày 13/3 (Ngày thứ 13): Yêu cầu bồi thường và Khủng hoảng nhân đạo

• Mojtaba Khamenei gửi thông điệp văn bản đầu tiên: Đòi Mỹ/Israel bồi thường chiến tranh và tuyên bố giữ phong tỏa eo biển để gây áp lực.
• Diễn biến quân sự: Tại Iran: Drone của Israel tấn công các trạm kiểm soát của IRGC và Basij ở Tehran, khiến ít nhất 10 nhân viên an ninh thiệt mạng.Tại Lebanon: Israel chuẩn bị mở rộng chiến dịch quân sự. Thủ tướng Netanyahu yêu cầu chính phủ Lebanon giải giới Hezbollah, nếu không Israel sẽ tự làm việc đó bằng "phương pháp riêng". Tại Iraq: Một máy bay tiếp dầu của Mỹ bị rơi (không phải do bị bắn) với 5 thành viên phi hành đoàn. Tại các nước vùng Vịnh: Sân bay quốc tế Kuwait bị hư hại; Dubai cũng ghi nhận drone rơi gần khu vực sang trọng Creek Harbour.
• Giá dầu: Chạm mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022. Các quốc gia G7 đã đồng ý xả kho dự trữ dầu khẩn cấp để giảm bớt cú sốc.
• IEA xác nhận đây là sự gián đoạn cung ứng dầu lớn nhất lịch sử. Sản lượng dự kiến giảm 8 triệu thùng/ngày trong tháng này.

Ngày 14/3 (Ngày thứ 14): Điều kiện "Nhân dân tệ" và Treo thưởng

• Oanh tạc Tehran: Israel tiếp tục tấn công các trạm kiểm soát an ninh, tòa nhà chính phủ và kho vũ khí tại Tehran.

• Mỹ tăng cường lực lượng: Lầu Năm Góc đang triển khai một Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) đến Trung Đông để sẵn sàng cho các nhiệm vụ di tản hoặc tác chiến đặc biệt.

• Đe dọa đảo Kharg: Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã ném bom "mọi mục tiêu quân sự" trên đảo Kharg và đe dọa sẽ đánh thẳng vào hạ tầng dầu mỏ tại đây nếu Iran tiếp tục chặn tàu.

• Trump tin rằng việc Hải quân Mỹ hộ tống các tàu dầu qua eo biển sẽ diễn ra "sớm thôi" và thách thức các thủy thủ tàu dầu hãy "thể hiện bản lĩnh" để đi qua khu vực này.

• Iran ra điều kiện: Chỉ cho phép tàu dầu đi qua eo biển nếu giao dịch bằng đồng Nhân dân tệ (CNY) thay vì USD.
• Mỹ treo thưởng 10 triệu USD để bắt Mojtaba Khamenei. 

Ngày 15/3 (Ngày thứ 15): Bế tắc ngoại giao

• Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đang muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng ông cảm thấy các điều khoản hiện tại là "chưa đủ tốt" (ông yêu cầu Iran phải từ bỏ hoàn toàn tham vọng hạt nhân).
• Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông Araghchi nói rằng Iran không thấy lý do gì để thảo luận với người Mỹ: "Chúng tôi vẫn đang đối thoại với họ đúng vào lúc họ quyết định tấn công chúng tôi."
• Tổng thống Mỹ kêu gọi các cường quốc bao gồm Trung Quốc, Pháp và Anh gửi tàu chiến đến eo biển này để đảm bảo lưu thông hàng hải. Điều này cho thấy Mỹ đang muốn quốc tế hóa việc bảo vệ tuyến đường thủy này.
• Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định tuyến đường này chỉ đóng cửa với các tàu dầu và tàu hàng thuộc về "kẻ thù" của Iran. Sáng nay, ông bổ sung rằng Tehran sẵn sàng "mở lòng với các quốc gia muốn thảo luận" về việc thông hành an toàn cho tàu thuyền. Đây có thể là một tín hiệu ngoại giao nhằm chia rẽ liên minh mà ông Trump đang kêu gọi.

Các con số "biết nói" sau 2 tuần chiến sự

• Giá dầu: >100 USD/thùng (Xăng tại Mỹ đạt đỉnh 22 tháng: 3,63 USD/gallon). 
• Thương vong: Hơn 3500 người thiệt mạng (chủ yếu tại Iran và Lebanon).
• Quân đội Mỹ: 13 người tử nạn, 140 người bị thương.
• Hạ tầng Iran: các đợt tấn công hiệp đồng đã khiến hỏa lực tên lửa của Iran giảm 90% và drone giảm 95%. (theo phía Mỹ).

Phản ứng của thế giới khi giá dầu thô tăng cao

• Trung Quốc dừng xuất khẩu xăng dầu trong tháng 3/2026 để đảm bảo nguồn cung nội địa; Mỹ đã nới lỏng lệnh cấm mua dầu Nga, cho phép các quốc gia được mua dầu và các sản phẩm dầu của Nga bị mắc kẹt trên biển
• 32 quốc gia thành viên IEA (bao gồm khối G7) nhất trí xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Đây là đợt can thiệp lớn nhất trong lịch sử 50 năm của tổ chức này, gấp đôi đợt xả kho sau cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
•  Bộ Năng lượng Mỹ đã khởi động kế hoạch xuất kho 172 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR). Đợt giải phóng này dự kiến bắt đầu từ tuần tới và kéo dài trong khoảng 120 ngày.Nhật Bản: Thủ tướng Sanae Takaichi thông báo Nhật sẽ đơn phương xả kho sớm từ ngày 16/03, giải phóng lượng dầu tương đương 45 ngày tiêu thụ (15 ngày từ dự trữ tư nhân và 30 ngày từ kho chính phủ).Đức: Đã bắt đầu mở kho dự trữ quốc gia, ước tính lượng dự trữ hiện tại có thể bù đắp gián đoạn nhập khẩu trong khoảng 3 tháng.
• Ủy ban Châu Âu chính thức đưa ra cảnh báo lạm phát toàn khối có thể vượt ngưỡng 3% (mức báo động cho nền kinh tế khu vực sử dụng đồng Euro). EU đang thảo luận việc thắt chặt hơn nữa các quy định về tiết kiệm năng lượng khẩn cấp và đẩy nhanh lộ trình rời xa hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch từ Trung Đông.

Nội dung được phân tích bởi đội ngũ GDHH247 (vui lòng copy nhớ ghi nguồn):
Mr. Long – Chuyên gia Phân tích Vĩ mô & Chiến lược Hàng hóa.
Zalo/Call: 0921.996.911
Nhóm Zalo tư vấn của đội ngũ GDHH247: https://zalo.me/g/ljowni188